رشد قیمت دلار در ماههای اخیر و صعود این اسکناس به کانال 136 هزار تومانی بار دیگر بازار ارز را به کانون توجه تبدیل کرده است. در این بین، اصغر ابوالحسنی، قائممقام بانک مرکزی، با اشاره به تاثیر همزمان عوامل داخلی و خارجی، از بستهای از ابزارهای نوین مالی برای کاهش نوسانات و حرکت به سمت نرخ شناور مدیریتشده رونمایی کرده است. اما آیا این بسته اثر مثبتی بر بازار ارز خواهد داشت؟ حمیدرضا جیهانی، کارشناس بازارهای مالی موفقیت این سیاست را مستلزم تعمیق بازار، اجرای درست ابزارهای مالی و اعتماد فعالان اقتصادی میداند و معتقد است که نتیجهبخشی این سیاست زمانبر است.
به گزارش تابان گوهر نفیس به نقل از تجارت نیوز، قیمت دلار در آذرماه ۱۴۰۴ با بازدهی ۱۵.۸۷ درصدی، بار دیگر به یکی از مهمترین متغیرهای اثرگذار بر فضای عمومی اقتصاد تبدیل شد. این در حالی است که بانک مرکزی تلاش دارد با ارائه چارچوب تحلیلی و معرفی ابزارهای جدید، روایت خود از تحولات بازار را شفافتر کند.
در همین راستا، اصغر ابوالحسنی قائم مقام بانک مرکزی، با اشاره به تاثیر همزمان عوامل داخلی و خارجی، از تحولات سیاسی و امنیتی منطقه گرفته تا متغیرهای اقتصادی داخل کشور، نوسانات اخیر بازار ارز را نتیجه تاثیر همزمان این متغیرها دانست. او همچنین به مجموعهای از راهکارها برای مدیریت بازار ارز اشاره کرد؛ راهکارهایی که شامل تعمیق بازار اسکناس، راهاندازی صندوقهای درآمد ثابت ارزی و صندوق پروژه ارزی، توسعه اوراق سلف و گواهی ارزی و همچنین فعالسازی بازار آتی ارز و گواهی سپرده ریالی ارز میشود.
به گفته قائم مقام بانک مرکزی، هدف نهایی از بهکارگیری این ابزارهای نوین مالی، حرکت به سمت نرخ شناور مدیریت شده و کاهش دامنه نوسانات برای ایجاد ثبات در بازار ارز است. با این حال، با وجود اعلام این بسته سیاستی، قیمت دلار در بازار آزاد همچنان در سطوح بالایی نوسان دارد؛ موضوعی که این پرسش را مطرح میکند: چرا با وجود این راهکارها، قیمت دلار همچنان به ثبات پایدار نرسیده و افزایشی است؟
در شرایطی که متغیرهای سیاسی، امنیتی و بودجهای شفاف نیست، قیمت دلار در سطوح بالا باقی میماند
در همین راستا حمیدرضا جیهانی، کارشناس بازارهای مالی، با اشاره به شرایط فعلی بازار ارز و رشد قیمت دلار گفت: «بازار ارز بیش از آنکه صرفا به ابزارهای مالی واکنش نشان دهد، تحت تاثیر انتظارات و فضای نااطمینانی حرکت میکند. معرفی ابزارهایی مانند صندوقهای ارزی، اوراق سلف ارزی یا بازار آتی، در ذات خود اقدامات مثبتی هستند، اما نباید انتظار داشت که اثر این اقدامات در کوتاهمدت بهصورت کامل در قیمتها منعکس شود.»
او افزود: «در شرایطی که متغیرهای سیاسی، امنیتی و بودجهای همچنان برای فعالان اقتصادی شفاف نیست، بازار وارد فاز احتیاطی میشود و همین مساله باعث میشود حتی با نبود تغییر جدی در متغیرهای بنیادی، قیمت دلار در سطوح بالا باقی بماند.»
دامنه نوسانات قیمت دلار، بزرگتر از واقعیتهای اقتصادی است
این کارشناس بازارهای مالی با تاکید بر نقش اقتصاد رفتاری در نوسانات اخیر قیمت دلار عنوان کرد: «بخش قابل توجهی از تحرکات بازار ارز، رفتاری است. معاملهگران کوتاهمدت و سفتهبازان تلاش میکنند از هر فضای خبری یا انتظارات تورمی استفاده کنند و همین موضوع، دامنه نوسانات را بزرگتر از واقعیتهای اقتصادی نشان میدهد.»
موفقیت نرخ شناور مدیریتشده ارز، نیازمند اعتماد فعالان اقتصادی است
جیهانی با اشاره به سیاست بانک مرکزی برای اجرای نرخ شناور مدیریتشده گفت: «این سیاست زمانی میتواند موفق باشد که عمق بازار افزایش پیدا کند. فعالسازی واقعی بازار آتی ارز، گواهی سپرده ریالی ارز و صندوقهای ارزی، ابزارهایی هستند که اگر به درستی اجرا شوند، امکان مدیریت نوسانات بدون مداخله مستقیم و دستوری را برای بانک مرکزی فراهم میکنند.»
او ادامه داد: «نکته مهم این است که اجرای این ابزارها نیازمند زمان و اعتمادسازی است. تا زمانی که فعالان اقتصادی به پایداری سیاستها اطمینان نکنند، واکنش بازار محتاطانه خواهد بود و کاهش نوسانات بهصورت تدریجی اتفاق میافتد.»
انگیزههای سفتهبازانه در بازار ارز بالاست
این تحلیلگر بازارهای مالی درباره فاصله نرخهای رسمی و بازار آزاد نیز گفت: «وجود شکاف قیمتی بین نرخهای کشف شده در مرکز مبادله ارز و طلا و قیمت بازار آزاد، همچنان انگیزههای سفتهبازی را حفظ میکند. تا زمانی که این فاصله به شکل معناداری کاهش پیدا نکند، نمیتوان انتظار داشت بازار آزاد کاملا آرام شود.»
نوسانات قیمت دلار در صورت نبود شوکهای سیاسی قابل کنترل است
جیهانی با اشاره به چشمانداز بازار ارز در ماههای آینده تاکید کرد: «در صورت نبود شوک ژئوپلتیک جدید یا تصمیمات ناگهانی در حوزه سیاستگذاری، انتظار جهشهای شدید و عبور پایدار دلار از سقفهای قیمتی منطقی نیست. ممکن است در مقاطعی مانند زمان تسویههای ارزی شرکتها یا بررسی بودجه، نوسانات مقطعی ایجاد شود، اما در مجموع اگر بانک مرکزی بتواند ابزارهای اعلام شده را عملیاتی کند، دامنه نوسانات قابل کنترل خواهد بود.»
کشورهایی که تورم کم دارند یا منفی است بدلیل ندادن سود به
سپرده های سرمایه گذاران داخلی و خارجی است چون سرمایه
گذار را وادار به سرمایه گذاری در شرکتها و بورس میکند و نیازی به
تحمیل هزینه سود سرمایه گذاران داخلی و خارجی نیست پس
التزام بانکها به پرداخت سود سپرده گذاری را بسیار کاهش میدهد
در نتیجه نقدینگی کاهش می یابد، و در ضمن سود پرداخت وام ها
کم شده واین راهبرد عملی کاهش تورم در یک کشور است ولی در
ایران چون بانکها نمیتوانند به سپرده های سرمایه داران و سرمایه
گذاران سود معدل وام پرداخت کنند، راه بسیار خطرناکی به نام
خلق پول جهت توزیع سود سپرده های بانکی ایجاد میکنند و برای
تامین و تراز بانکی از ایجاد تعرفه های ارزی استفاده میکنند که
منجر به بالا رفتن نرخ ارز در مقابل پول کشور میشود و همه این
گرفتاریها را گردن تحریم و….. میاندازند علت تورم افسارگسیخته
بانک ها هستند چون بانک ها هیچ دارایی از خودشان ندارند ولی
پول مردم را میگیرند و سپس با نزول بالایی این پول را به گردش
درمیاورند و در تمام ادوار و حکومت ها اعمال نزولخواری خودشان
را قانونی ثبت میکنند تا جای هیچ بحثی وجود نداشته باشد ایه
دویست هفتادو پنج بقره: كسانی كه ربا میخورند [در میان مردم
برای امور زندگی خود] به پای نمیخیزند، مگر مانند به پای خاستن
كسی كه شیطان او را با تماس خود آشفته حال كرده [و تعادل
روانی و عقلیاش را مختل ساخته] این بدان سبب است كه آنان
گفتند: خرید و فروش هم مانند رباست. در حالی كه خدا خرید و
فروش را حلال، و ربا را حر ام كرده است. پس هر كه از سوی
پروردگارش پندی به او رسد و [از كار زش ت خود] بازایستد،
سودهایی كه [پیش از تحریم آن] به دست آورده، مال خود اوست،
و كارش [از جهت آثار گناه و ك یفر آخرتی] با خداست. و كسانی كه
[به عمل زشت خود] بازگردند [و نهی خدا را احترام نكنند] اهل آت
شاند، و در آن جاودانهاند. (۲۷۵)
ودر آخر باید گفت که اگر بانکها به سپرده های مردم سود ندهند و
از وام بانکی نزول نگیرند آنوقت تورم صفر میشود
مملکت دست دلالان وسفته با زانه مردم عادی رنگ دلار رو هم
ندیدن متاسفانه این قشر هیولای هفت سر سیر مونی هم ندارند
سرمایهداران سرمایه هایشان را با غارت قشر متوسط وضعیف سر
قبر شان خواهند برد